- Niedoliski rodzą się na przełomie marca i kwietnia, po około dwóch miesiącach ciąży. Początkowo są ślepe, głuche i całkowicie zależne od matki, ale już po kilku tygodniach zaczynają wychodzić z nory i uczyć się samodzielności.
- Lisica rodzi młode w norze lub innym bezpiecznym schronieniu (np. pod szopą, w zaroślach, w norze borsuka). Komorę gniazdową wyściela własną sierścią, by zapewnić ciepło i miękkość potomstwu.
- Jeśli lisia rodzina zamieszka w pobliżu domów, nie należy jej niepokoić ani dokarmiać. Lisy są z natury płochliwe i zwykle same przenoszą się w inne miejsce latem, gdy młode dorosną.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Niedoliski, czyli co?
Niedoliski to młode lisy, czyli szczenięta lisa. To bezbronne, lecz szybko rozwijające się młode lisy. Ich wczesne życie toczy się w ukryciu – w cieple nory, pod opieką lisicy i często z pomocą samca. Z małych, ciemnych szczeniąt w ciągu kilku miesięcy wyrastają zwinne, rudopomarańczowe drapieżniki, które latem wyruszają w świat na własną łapę.
Rodzą się na przełomie marca i kwietnia, po trwającej około dwóch miesięcy ciąży. Tuż po urodzeniu są ślepe, mają ciemne, szarobure futerko z białą plamką na gardle i ważą zaledwie kilkadziesiąt gramów. Przez pierwsze tygodnie życia pozostają w norze, gdzie opiekuje się nimi matka – lisica. Karmi je mlekiem, a po kilku tygodniach zaczyna przynosić mięso. Około czwartego–piątego tygodnia młode zaczynają wychodzić z nory i poznawać otoczenie, a w lipcu–sierpniu opuszczają rodzinne schronienie.
Miejsce narodzin i wychowu niedolisków
Lisica wybiera różne miejsca na gniazdo – może to być główna lub zapasowa nora, opuszczona nora borsuka lub królika, puste dziuplaste drzewo, sterta kamieni, chrustu albo gęste zarośla. Zdarza się, że nora znajduje się pod szopą lub stosami drewna, nawet w sąsiedztwie ludzkich domów. Komora gniazdowa połączona jest z powierzchnią ziemi tunelem długości 2–3 metrów. Samica starannie wyściela ją wyrwaną z własnego brzucha sierścią, aby zapewnić młodym ciepło i miękkie posłanie.
Pierwsze tygodnie życia niedolisków
W miocie rodzi się zazwyczaj od 4 do 8 (czasem nawet do 12) szczeniąt. Każdy waży około 100 gramów. Niedoliski po urodzeniu są ślepe, głuche i mają ciemne, szarobure futerko z charakterystyczną białą plamką na gardle. Nie przypominają jeszcze rudych lisów – ich uszy są złożone, a oczy zamknięte.
Przez pierwsze dwa tygodnie życia młode nie opuszczają nory. W tym czasie lisica karmi je mlekiem i nie oddala się na długo od gniazda. Samiec, jeśli uczestniczy w wychowaniu, przynosi pożywienie i zostawia je przy wejściu do nory dla samicy, nie wchodząc do środka.
Rozwój niedolisków
Oczy niedolisków otwierają się po około 9 dniach, a pełne otwarcie następuje około 3. tygodnia życia. W czwartym i piątym tygodniu po raz pierwszy wyglądają na zewnątrz nory. W wieku 6–8 tygodni zaczynają bawić się przed wejściem, stopniowo poznając otoczenie. W tym okresie lisica wprowadza do ich diety pokarm mięsny, przynosząc drobne zdobycze.
Młode są karmione mlekiem przez około dwa miesiące. W szóstym tygodniu życia uczą się pierwszych zachowań łowieckich, obserwując matkę. Około lipca lub sierpnia opuszczają norę i rozpraszają się, aby rozpocząć samodzielne życie.
Zachowanie wobec lisiej rodziny w pobliżu domu
Nora w ogrodzie, pod szopą lub werandą nie jest powodem do niepokoju – to zjawisko naturalne i tymczasowe. Rodzina lisów zwykle przenosi się w inne miejsce latem, gdy młode dorosną. W tym czasie warto zachować dystans, nie zbliżać się do nory i nie dokarmiać zwierząt. Obserwację najlepiej prowadzić z daleka, np. przez lornetkę, aby nie zakłócać spokoju lisiej rodziny.
Jak się zachowywać, gdy zauważymy lisa lub jego młode:
- Zachowaj spokój i dystans – nie podchodź blisko, nie próbuj głaskać ani dokarmiać zwierząt.
- Obserwuj z daleka, najlepiej przy pomocy lornetki. Zbyt duże zbliżenie może przestraszyć lisicę i sprawić, że przeniesie młode w inne miejsce.
- Nie zostawiaj jedzenia przy wejściu do nory – rodzice sami dbają o pożywienie dla niedolisków.
- Jeśli nora znajduje się pod szopą, werandą czy w ogrodzie, należy ją pozostawić w spokoju. Lisia rodzina przebywa tam tylko tymczasowo i zwykle opuszcza to miejsce latem.
- Nie próbuj usuwać nory ani płoszyć zwierząt – lisy nie stanowią zagrożenia, jeśli nie są niepokojone.
Zobacz także:
- Lisy - piękne i pożyteczne zwierzęta ze "złą legendą"
- Lis pustynny fenek – hodowla w Polsce
- Inwazja lisów – dlaczego dzikie zwierzęta coraz częściej zbliżają się do człowieka?
Autorka/Autor: Teofila Siewko
Źródło: lasy.gov.pl/Polskie Parki Narodowe
Źródło zdjęcia głównego: wayra/Getty Images