Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
- Od 1 października 2026 roku osoby z grup ryzyka, zwłaszcza długoletni palacze, będą mogły skorzystać z bezpłatnych badań przesiewowych w kierunku raka płuca w ramach nowego programu.
- Nowy program ruszy dzięki zmianie przepisów, która weszła w życie 23 lipca 2026 r.
- Program oparty na niskodawkowej tomografii komputerowej ma szansę stać się jednym z najważniejszych narzędzi w walce z najgroźniejszym nowotworem płuc w Polsce.
Dla kogo badanie NDTK?
Program jest skierowany do osób, które przez lata paliły papierosy, e-papierosy lub inne wyroby tytoniowe, a także do tych, które mimo rzucenia palenia pozostają w grupie podwyższonego ryzyka. Uczestnictwo w programie poprzedzi wizyta kwalifikująca, podczas której lekarz oceni, czy dana osoba spełnia kryteria włączenia.
Z badania będą mogli skorzystać:
- osoby w wieku 55–74 lata, które paliły przez co najmniej 20 paczkolat (np. paczka dziennie przez 20 lat) i nie są abstynentami tytoniowymi dłużej niż 15 lat;
- osoby w wieku 50–54 lata z podobnym stażem palenia i okresem abstynencji, jeśli dodatkowo występuje u nich co najmniej jeden czynnik ryzyka, taki jak:
- ekspozycja zawodowa na substancje rakotwórcze (m.in. azbest, nikiel, chrom, kadm, spaliny diesla, sadza czy dym węglowy),
- kontakt z radonem,
- choroby nowotworowe w wywiadzie (np. chłoniak, rak głowy i szyi, rak pęcherza),
- rak płuca u krewnego pierwszego stopnia,
- współistnienie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).
Badanie będzie również dostępne dla osób po przebytym raku płuca, które zakończyły leczenie i pięcioletni proces monitorowania.
Na czym polega badanie NDTK?
Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) to nowoczesna metoda obrazowania, która pozwala ocenić stan płuc przy minimalnym narażeniu na promieniowanie. Podczas badania nie ma potrzeby podawania środka kontrastowego, a wynik analizowany jest według międzynarodowego systemu LungRADS v. 2 2022, pozwalającego precyzyjnie ocenić wykryte zmiany, w tym tzw. guzki płuca.
Badanie będzie wykonywane co 12 miesięcy, co umożliwia regularne monitorowanie stanu zdrowia osób z grup ryzyka.
Rak płuc - badanie przesiewowe
Rak płuca wciąż należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych w Polsce – każdego roku rozpoznaje się go u około 22 tysięcy osób. Co szczególnie niepokoi, liczba zachorowań wśród kobiet systematycznie rośnie.
Największym problemem jest fakt, że choroba przez długi czas nie daje charakterystycznych objawów. W efekcie wielu pacjentów trafia do lekarza dopiero w zaawansowanym stadium, gdy możliwości leczenia są ograniczone.
Wczesne wykrycie nowotworu dzięki NDTK może diametralnie zmienić rokowania – pozwala bowiem zauważyć bardzo małe zmiany w płucach, jeszcze zanim pojawią się objawy. W takiej sytuacji leczenie jest znacznie skuteczniejsze, a szanse na całkowite wyleczenie – zdecydowanie wyższe.
Przesiewowe badanie NDTK - co oznacza dla palaczy?
Nowy program to ważny krok w kierunku profilaktyki zdrowotnej osób najbardziej narażonych na raka płuca. Choć celem jest wczesne wykrywanie nowotworu, eksperci podkreślają, że najskuteczniejszym sposobem ochrony zdrowia pozostaje całkowite zaprzestanie palenia.
Dzięki wprowadzeniu badań przesiewowych wielu Polaków zyska jednak szansę na wcześniejszą diagnozę i skuteczną terapię – a to może uratować tysiące istnień rocznie.
Zobacz także:
- Masz kłopoty z pamięcią? Winne może być palenie papierosów
- Na czym polega bierne palenie? Skutki u dzieci mogą być opłakane
- Toksyczny metal w krwi biernych palaczy. Może kumulować się przez lata