Jadalne i trujące rodzaje grzybów gąsek – jak je rozpoznać i co z nich zrobić?

Kosz pełen grzybów
Valery Kraynov / EyeEm/ Getty Images
Źródło: EyeEm
Grzyby gąski dzieli się na rodzaje jadalne i trujące. Aby je rozpoznać, warto wiedzieć jak wyglądają. Częste spożywanie grzybów gąsek trujących może prowadzić do śmierci.

Poszczególne gatunki grzybów gąsek są bardzo do siebie podobne, dlatego nie trudno pomylić okaz jadalny z trującym. Dlatego ich zbieraniem powinny zajmować się osoby z bogatą wiedzą i doświadczeniem w tej kwestii. Jadalne grzyby gąski nadają się do smażenia, gotowania i marynowania.

Gąska – grzyb jadalny czy niejadalny?

Gąska to powszechnie znana nazwa grzyba należącego do rodziny gąskowatych. Inaczej nazywa się brzegowłoskami, rycerzykami, opieńkami, czy bedłką. W przyrodzie występują grzyby gąski trujące i jadalne.

Jak wygląda grzyb gąska? Gąski mniej lub bardziej różnią się od siebie. Podobieństwa między gąskami sprawiają, że nietrudno o pomyłkę, i tym samym o zatrucie. Wszystkie gąski są grzybami kapeluszowymi naziemnymi, większość z nich ma szare stożkowate kapelusze. Ponadto posiadają blaszki, które mają regularną tramę. U niektórych rodzajów na trzonie grzyba widoczna jest zasnówka lub pierścień.

Grzyby gąski – rodzaje jadalne

Jadalnym i całkowicie bezpiecznym grzybem jest gąska niekształtna, która jednocześnie jest jednym z najczęściej występujących grzybów jadalnych z rodziny gąskowatych. Nazywana jest również gąską siwą, siwką, siwiatką, czy siwuszką. Ma dzwonkowaty, szaro-brązowy kapelusz i trzon, który osiąga do 10 centymetrów wysokości. Rośnie od września do grudnia w lasach sosnowych, czasami w świerkowych. Grzyb gąska siwa rośnie w gromadach, lubi piaszczyste podłoże z porostami i mchami. Można ją pomylić z gąską tygrysią.

Gąska ziemistoblaszkowa to kolejny grzyb jadalny. Rośnie od sierpnia do listopada. Spotkać ją można w lasach sosnowych. Występuje na piaskach i żyznych glebach, zazwyczaj gromadnie. Gąska ziemistoblaszkowa ma szary dzwonkowaty (później rozpostarty) kapelusz, a jej trzon dorasta do 8 cm wysokości. Grzybiarz o małym doświadczeniu może pomylić gąskę ziemistoblaszkową z trującą gąskę tygrysią.

Również gąska czerwieniejąca (gąska czerwona) to grzyb jadalny. Ten gatunek rośnie od września do listopada. Występuje pojedynczo lub w gromadzie. Rośnie na gleba wapiennych. Spotkać go można w lasach iglastych i liściastych. Najczęściej znajdowany jest pod bukami i dębami. Jego trzon osiąga 6 cm wysokości. Znakiem rozpoznawczym tego grzyba jest czerwieniejący w trakcie przechowywania miąższ. Gąskę czerwieniejącą można pomylić z gąską pieprzną.

Grzyby takie jak gąski wierzbowe i wiosenne też uznaje się za jadalne. Gąska wierzbowa występuje od lipca do października, w wilgotnych lasach liściastych i łęgowych. Rośnie głównie pod wierzbami. Grzyb gąska wierzbowa ma szary, wypukły kapelusz, który pomylić można z kapeluszem gąski tygrysiej lub z gąski pieprznej. Natomiast gąska wiosenna występuje głównie od kwietnia do czerwca. Może mieć kształt tępego stożka (młode) lub może posiadać rozpłaszczony kapelusz (dorosłe grzyby). Podobna jest do silnie trującego strzępiaka ceglastego.

Grzyb gąska zielonka (inaczej gąska żółta, peconka) w przeciwieństwie do pozostałych rodzajów, wzbudza niemałe kontrowersje. Zbierany jest co roku przez tysiące grzybiarzy, u których może być przyczyną zatrucia. Jedzony w dużych ilościach prowadzi do rabdomiolizy, czyli stanu, w którym obserwuje się rozpad komórek mięśniowych. Spożywanie go bez umiaru może doprowadzić do śmierci. Trzon gąski zielonej osiąga 8 cm wysokości, zaś zwykle pofałdowany kapelusz może mieć nawet 12 cm średnicy.

Grzyby gąski trujące

Idąc do lasu na grzyby uważać trzeba na grzyby gąski trujące, np. gąskę tygrysią (inaczej gąska tygrysowata), która rośnie na glebach wapiennych lub zasadowych. Jest ona trująca. Powoduje silny rozstrój żołądkowo-jelitowy, dlatego warto wiedzieć jak rozpoznać grzyby gąski tygrysiej. Gąska tygrysia wyróżnia się znacznymi rozmiarami oraz masywną budową owocników. Jej krępy biały trzon może osiągnąć 8 cm długości. U starszych gąsek tygrysich szaro-brązowy kapelusz jest rozpłaszczony, zaś u młodych dzwonkowato-wypukły.

Kolejnym gatunkiem, którego z troski o własne zdrowie należy unikać, jest gąska pieprzna (inaczej gąska rózgowata). Występuje ona przede wszystkim w lasach iglastych. Jej trzon osiąga do 8 cm wysokości. Kapelusz ma średnicę nie większą niż 7 cm, u młodych jest stożkowaty, z wiekiem staje się płaski. Cechą, która pozwala odróżnić gąskę pieprzną od innych gatunków jest znajdujący się na srebrzystoszarym kapeluszu ostry czubek.

Co zrobić z grzybów gąsek?

Grzyby gąski zaliczane do gatunków jadalnych można gotować i dusić na patelni. Doskonale dopełniają one danie mięsne, a w związku z tym, często są dodawane do schabu. Przygotowuje się z nich między innymi sos śmietanowy, do przyrządzenia, którego potrzebne są:

  • gąski (50 dag),
    • 3 łyżki masła,
      • 2 cebulki,
        • szklanka śmietanki oraz łyżka mąki.

          Grzyby gąski nadają się też do marynowania. Zatopione w zalewie z octu, wody, soli, cukru, pieprzu, ziela angielskiego, liścia laurowego grzyby można przechowywać przez długi czas.

          Zobacz także:

          Zobacz film: Marcin Sawicki na grzybach

          Zobacz film: Marcin Sawicki na grzybach. Źródło: Dzień Dobry TVN

          Autor: Adrian Adamczyk

          Źródło zdjęcia głównego: EyeEm

          podziel się:
          Tagi:

          Pozostałe wiadomości

          Kasia Kowalska zabiera fanów w sentymentalną podróż

          Kasia Kowalska zabiera fanów w sentymentalną podróż

          Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

          Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

          Artur Żmijewski ma trójkę dorosłych dzieci. Czy poszły w ślady słynnego taty?

          Artur Żmijewski ma trójkę dorosłych dzieci. Czy poszły w ślady słynnego taty?

          "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

          "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

          Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

          Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

          Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

          Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

          Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
          Materiał promocyjny

          Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

          Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

          Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

          Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

          Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

          Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

          Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

          Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim
          Materiał promocyjny

          Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim

          Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

          Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

          Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
          Materiał promocyjny

          Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

          Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

          Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

          Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

          Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

          Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania
          Materiał promocyjny

          Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania

          Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

          Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

          Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
          Materiał promocyjny

          Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

          Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w  HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

          Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

          Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg
          Materiał promocyjny

          Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg

          Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
          Materiał promocyjny

          Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

          "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

          "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

          Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
          Materiał promocyjny

          Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

          Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

          Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

          "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

          "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

          Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

          Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

          Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

          Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

          Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

          Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

          Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

          Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

          Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

          Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

          Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

          Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

          E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
          Materiał promocyjny

          E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

          "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

          "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

          Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

          Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

          Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

          Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

          Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

          Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

          Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

          Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

          Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

          Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

          To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

          To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

          Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

          Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

          To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

          To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

          "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

          "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

          Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

          Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

          #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

          #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas