Jak odróżnić prawdziwka od szatana – poznaj niezawodny sposób

Źródło: Dzień Dobry TVN
Grzybiarskie tipy
Grzybiarskie tipy
Trufle – najdroższe grzyby świata
Trufle – najdroższe grzyby świata
Grzyb, który niszczy komórki raka jelita grubego
Grzyb, który niszczy komórki raka jelita grubego
Rey & Roll, czyli emocje jak na grzybobraniu
Rey & Roll, czyli emocje jak na grzybobraniu
Na grzyby!
Na grzyby!
Nietypowe grzyby w polskich lasach
Nietypowe grzyby w polskich lasach
Borowik szlachetny, powszechnie nazywany prawdziwkiem, to jeden z najsmaczniejszych grzybów rosnących w polskich lasach. Istnieją jednak bliźniaczo podobne do niego gatunki – np. goryczak żółciowy lub borowik szatański. Jeden z nich jest silnie trujący, dlatego trzeba uważać, co wrzuca się do koszyka. Podpowiadamy, jak odróżnić prawdziwka od szatana.

Zarówno goryczak żółciowy, jak i borowik szatański nazywane są potocznie szatanami. Nazewnictwo może być nieco problematyczne, jednak jedno jest pewne – tych grzybów należy unikać. Szatan a prawdziwek – na co zwrócić uwagę, by nie popełnić błędu podczas grzybobrania?

Czy szatan to goryczak żółciowy czy borowik szatański?

Zanim zajmiemy się omówieniem, jak odróżnić prawdziwka od szatana, wyjaśnijmy jedną kwestię związaną z nazewnictwem. Trzeba wiedzieć, że potoczną nazwą „szatan” określa się dwa gatunki grzybów – goryczaka żółciowego (Tylopilus felleus) i borowika szatańskiego (Boletus satanas).

Zbieżność wzięła się stąd, że młode egzemplarze tych dwóch grzybów wyglądają niemal identycznie – mają żółtawe trzony oraz żółte lub jasnobrązowe kapelusze, a także są podobnej wielkości. Jednak dojrzałe osobniki nieznacznie różnią się wyglądem, inne jest także miejsce ich występowania. Ponadto jeden z nich jest trujący, a drugi jedynie niejadalny. Jak je rozróżnić?

Borowik szatański to gatunek silnie trujący. Jest ciepłolubny i występuje w lasach liściastych (najczęściej buczynach) i na wapiennych glebach. Można go znaleźć w Europie Zachodniej, jednak w Polsce jest to niemal niemożliwe. Pojawia się jedynie na wybranych terenach wapiennych – Górach Kaczawskich czy Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, poza tym u nas nie występuje. Borowik szatański ma jasnoszary kapelusz i ciemnoczerwony trzon.

Goryczak żółciowy jest z kolei grzybem, który występuje licznie w polskich lasach iglastych. Ma jasnobrązowy kapelusz i beczułkowaty trzon, również w odcieniach jasnego brązu. Jest grzybem niejadalnym – nie wykazuje właściwości trujących, choć może wywoływać pewne niegroźne dolegliwości żołądkowe.

Szatan a prawdziwek - po czym je rozpoznać?

Goryczak żółciowy to grzyb, który można łatwo pomylić z borowikiem szlachetnym (tzw. prawdziwkiem). Ich wygląd rzeczywiście jest zbliżony, choć kilka cech pomaga te grzyby rozróżnić.

Borowik szlachetny (Boletus edulis), powszechnie nazywany prawdziwkiem, jest gatunkiem jadalnym, w dodatku jednym z najsmaczniejszych i najbardziej lubianych w Polsce. Występuje pospolicie w lasach liściastych i iglastych oraz glebach różnego typu, jednak nie wapiennych. Owocniki rosną od lata do jesieni, pojedynczo lub w skupiskach.

Jego kapelusz jest brązowy (od jasnego do ciemnego) i może mieć od około 6 do 20 cm średnicy. Jest najpierw półkulisty, potem wypukły. Powierzchnia nie jest zamszowa, natomiast młodsze osobniki przy wilgotnej pogodzie mogą być odrobinę lepkie.

Znajdujące się pod kapeluszem pory są białe, a z wiekiem robią się żółte lub nawet żółtozielone. Trzon jest białawy lub jasnobrązowy, jaśniejszy na dole. Na górze trzonu widoczna jest delikatna biaława lub brązowawa siateczka. Zwarty miąższ ma w większości kolor biały, który tuż pod skórką zamienia się w brązowy. Wyróżnia się orzechowym smakiem i słabym, choć przyjemnym zapachem.

Oksana Styranets/Getty Images

Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) to gatunek niejadalny, ale też nie trujący. Owocniki można znaleźć od czerwca do października w lasach iglastych, na kwaśnych glebach. Kapelusz jest jasnobrązowy lub szarobrązowy, zamszowy. Początkowo półkolisty, potem wypukły i rozpostarty, może osiągać średnicę od 5 do 20 cm. Trzon jest jaśniejszy od kapelusza, ma kolor oliwkowożółty lub oliwkowo-brązowy i widać na nim ciemniejszą siateczkę o dużych oczkach. Ma dość smukły lub nieco maczugowaty kształt.

Zarodniki wyróżniają się charakterystycznym cielisto-różowym kolorem (niespotykanym wśród europejskich grzybów rurkowych, których zarodniki zwykle są brązowe). U dojrzałych osobników znajdujące się pod kapeluszem pory i rurki mają odcień różowy. Jest gorzki w smaku, co uniemożliwia jego spożywanie. Charakterystyczna goryczka nie znika po ususzeniu lub ugotowaniu, a dodanie tego grzyba do potrawy całkowicie zepsuje jej smak.

Jak odróżnić prawdziwka od szatana – trzy najważniejsze cechy

Choć oba grzyby są do siebie podobne, istnieje kilka niezawodnych sposobów na ich rozróżnienie. Na te cechy powinieneś zwrócić uwagę:

  • Smak – aby go ocenić, odłam kawałek kapelusza i spróbuj czubkiem języka. Goryczaka żółciowego (szatana) odróżnisz natychmiast po wyjątkowo gorzkim smaku, podczas gdy borowik szlachetny (prawdziwek) będzie smakował łagodnie, orzechowo.
    • Kolor rurek – znajdujące się pod kapeluszem pory i rurki u dorosłych szatanów będą różowe, natomiast u prawdziwków – białawe, z wiekiem również żółte, żółtozielone, aż do oliwkowozielonych. Na pewno nie będzie to jednak odcień różu.
      • Siateczka na trzonie – u szatana będzie ciemna, o dużych oczkach, natomiast u prawdziwka biaława i delikatna, występująca głównie w górnej części trzonu.

        Należy pamiętać, że jeśli nie ma się doświadczenia w zbieraniu grzybów i nie jest się pewnym, czy dany gatunek jest jadalny – nie należy go zrywać. Jeśli będzie się miało pecha i trafi na prawdziwego szatana (borowika szatańskiego), jego zjedzenie może skończyć się nawet śmiercią.

        Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

        Zobacz także:

        Autor: Adrian Adamczyk

        Źródło zdjęcia głównego: Fot. Tiina&Geir / Getty Images

        podziel się:

        Pozostałe wiadomości

        Kasia Kowalska zabiera fanów w sentymentalną podróż

        Kasia Kowalska zabiera fanów w sentymentalną podróż

        Janina Ochojska pokonała raka. Wyjaśniła, co jest najważniejsze w zdrowieniu

        Janina Ochojska pokonała raka. Wyjaśniła, co jest najważniejsze w zdrowieniu

        Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

        Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

        Artur Żmijewski ma trójkę dorosłych dzieci. Czy poszły w ślady słynnego taty?

        Artur Żmijewski ma trójkę dorosłych dzieci. Czy poszły w ślady słynnego taty?

        Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

        Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

        Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

        Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

        Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

        Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

        "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

        "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

        11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

        11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

        Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

        Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

        Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
        Materiał promocyjny

        Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

        Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

        Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

        Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

        Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

        Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

        Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

        Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim
        Materiał promocyjny

        Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim

        Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
        Materiał promocyjny

        Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

        Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania
        Materiał promocyjny

        Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania

        Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

        Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

        Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
        Materiał promocyjny

        Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

        Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

        Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

        Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg
        Materiał promocyjny

        Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg

        Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

        Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

        Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
        Materiał promocyjny

        Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

        Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

        Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

        Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
        Materiał promocyjny

        Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

        Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

        Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

        Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

        Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

        Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

        Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

        Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

        Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

        Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

        Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

        Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w  HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

        Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

        "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

        "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

        E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
        Materiał promocyjny

        E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

        Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

        Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

        "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

        "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

        Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

        Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

        Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

        Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

        Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

        Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

        Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

        Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

        Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

        Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

        Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

        Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

        "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

        "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

        Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

        Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

        #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

        #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas