Jak zapobiec cukrzycy typu 2? Może rozwijać się przez wiele lat bez wyraźnych objawów
Czym jest cukrzyca typu 2?
Cukrzyca typu 2 jest chorobą metaboliczną związaną z nieprawidłowym działaniem insuliny i zaburzeniami jej wydzielania przez trzustkę. W efekcie dochodzi do hiperglikemii, czyli podwyższonego stężenia glukozy we krwi. Jest to najczęstszy typ cukrzycy i dotyczy większości pacjentów zmagających się z tą chorobą.
Rozwojowi cukrzycy typu 2 sprzyjają między innymi: niezdrowa dieta, brak aktywności fizycznej, nadwaga i otyłość. Choroba często współwystępuje również z nadciśnieniem tętniczym oraz zaburzeniami gospodarki lipidowej. Znaczenie mają także predyspozycje rodzinne, dlatego osoby, których bliscy chorują na cukrzycę, powinny szczególnie dbać o regularne badania profilaktyczne.
- Im wcześniej wykryjemy insulinooporność, stan przed cukrzycowy czy cukrzycę, tym więcej mamy do zdziałania. Stan przedcukrzycowy to taka sytuacja, kiedy jeszcze formalnie nasze badania nie spełniają warunków rozpoznania cukrzycy, ale to nie znaczy, że możemy spać spokojnie. Szacuje się, że na stan przedcukrzycowy choruje, bo tu już możemy mówić o chorowaniu, co 3 Polak i w ciągu 10 lat 70 proc. tych osób rozwinie pełnoobjawową cukrzycę - powiedziała dr n. med. Alina Kuryłowicz, specjalistka chorób wewnętrznych, endokrynologii i diabetologii.
Choroba, która długo nie daje objawów
Jednym z największych wyzwań związanych z cukrzycą typu 2 jest jej podstępny przebieg. Może rozwijać się przez wiele lat bez wyraźnych symptomów. Z tego powodu bywa wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań.
Jeżeli objawy już się pojawiają, najczęściej należą do nich:
- wzmożone pragnienie i suchość w ustach;
- częste oddawanie moczu, także w nocy;
- przewlekłe zmęczenie i senność;
- osłabienie organizmu;
- problemy z koncentracją;
- zwiększone łaknienie;
- sucha i swędząca skóra;
- nawracające infekcje;
- zaburzenia widzenia;
- wahania nastroju.
Objawy te nie zawsze są charakterystyczne, dlatego wiele osób przez długi czas nie wiąże ich z rozwijającą się chorobą. W przypadku ich wystąpienia warto skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania.
Jak rozpoznaje się cukrzycę?
Podstawą diagnostyki są badania laboratoryjne. Lekarz może zlecić oznaczenie poziomu glukozy na czczo, doustny test tolerancji glukozy (OGTT), nazywany potocznie krzywą cukrową oraz oznaczenie hemoglobiny glikowanej.
Regularne kontrolowanie poziomu cukru we krwi jest ważne nie tylko dla osób z rozpoznaną cukrzycą, ale również dla zdrowych osób. Pozwala ono wcześnie wykryć nieprawidłowości oraz stan przedcukrzycowy, który jest sygnałem ostrzegawczym. To moment, w którym ryzyko rozwoju cukrzycy i chorób układu krążenia już wzrasta, ale nadal można skutecznie zahamować postęp zmian.
Za prawidłowy poziom glukozy na czczo uznaje się wynik od 70 do 99 mg/dl. Wyniki między 100 a 125 mg/dl wskazują na nieprawidłowy poziom glukozy, natomiast wartości przekraczające 126 mg/dl w więcej niż jednym pomiarze mogą świadczyć o cukrzycy.
Dlaczego nie wolno lekceważyć cukrzycy?
Niezdiagnozowana lub nieleczona cukrzyca prowadzi do wielu poważnych konsekwencji. Może powodować pogorszenie wzroku, zaburzenia pracy serca, uszkodzenie nerek, a także naczyń krwionośnych.
- Już w stanie przedcukrzycowym zwiększa się ryzyko zawałów serca, udarów mózgu, zgonów o 12 proc. z przyczyn sercowo naczyniowych czy też częstość występowania miażdżycy tętnic wieńcowych około 16 proc. Dlatego też powinniśmy interweniować zdecydowanie wcześniej, nie czekać na rozwój ze stanu przedcukrzycowego do cukrzycy - podkreślił prof. Piotr Dobrowolski, kardiolog (Narodowy Instytut Kardiologii w Warszawie).
Jednym z najbardziej znanych powikłań jest zespół stopy cukrzycowej. Na skutek uszkodzenia nerwów odpowiedzialnych za odczuwanie dotyku, bólu i temperatury i/lub uszkodzenia naczyń dochodzi do powstawania ran na stopach. Rany goją się bardzo trudno, a w skrajnych przypadkach konsekwencją może być nawet amputacja. Cukrzyca wpływa również na odporność organizmu, dlatego tak ważne jest kompleksowe podejście do leczenia i profilaktyki.
Jak zapobiegać cukrzycy typu 2?
Dobra wiadomość jest taka, że wiele czynników ryzyka można ograniczyć poprzez codzienne wybory dotyczące stylu życia. Podstawą profilaktyki jest aktywność fizyczna oraz odpowiednio zbilansowana dieta.
- Stawiamy na takie produkty, które nie będą podnosiły poziomu cukru we krwi, czyli niski indeks glikemiczny, zdrowe tłuszcze i białko - wskazywała dr n. med. Alina Kuryłowicz.
W codziennym życiu warto pamiętać o kilku zasadach:
- jedz regularne posiłki o stałych porach;
- ograniczaj słodycze oraz produkty o wysokim indeksie glikemicznym (czyli takie, które szybko podnoszą poziom cukru we krwi);
- unikaj nadmiaru nasyconych kwasów tłuszczowych;
- nie przekraczaj swojego dziennego zapotrzebowania kalorycznego;
- jedz dużo warzyw, najlepiej surowych - są bogate w cenne witaminy i błonnik, który spowalnia wzrost poziomu glukozy po posiłku;
- pij około dwóch litrów płynów dziennie, najlepiej wody niegazowanej;
- dbaj o codzienną aktywność fizyczną dostosowaną do swoich możliwości.
W przypadku osób z rozpoznaną cukrzycą równie ważna jest samokontrola, regularne pomiary poziomu glukozy oraz zapisywanie wyników.
Edukacja i profilaktyka mają znaczenie
Cukrzyca typu 2 nie rozwija się z dnia na dzień. Najczęściej jest efektem procesów zachodzących przez wiele lat. Dlatego tak duże znaczenie ma edukacja zdrowotna oraz świadomość czynników ryzyka. Regularne badania profilaktyczne pozwalają wykryć nieprawidłowości na wczesnym etapie, kiedy możliwe jest skuteczne działanie.
- Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy powinna wykonać co trzy lata każda osoba po 45. roku życia, a także bez względu na wiek, jeśli mamy podwyższone ciśnienie tętnicze, nieprawidłowy poziom cholesterolu, zmagamy się z nadwagą i otyłością, mamy już jakąś chorobę serca albo np. - w przypadku kobiet - mamy zespół policystycznych jajników. Robiąc niewiele, można naprawdę zapobiec przejściu z ze stanu przedcukrzycowego do cukrzycy - podsumowała Alina Kuryłowicz.
Współczesne leczenie cukrzycy obejmuje nie tylko farmakoterapię, ale także zmianę stylu życia, edukację pacjenta oraz regularną współpracę z lekarzem. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko powikłań i przez wiele lat utrzymywać dobrą jakość życia.
Cukrzyca typu 2 pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowotnych współczesnego społeczeństwa. Warto jednak pamiętać, że zdrowe nawyki, regularny ruch i systematyczne badania mogą odegrać kluczową rolę w jej zapobieganiu.
Źródło:
[1] https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/cukrzyca-jak-jej-zapobiec
Nie oglądałeś Dzień Dobry Wakacje na antenie? Wszystkie odcinki znajdziesz na Player.pl.
Zobacz także:
- Co piąty mężczyzna z chorobą onkologiczną w Polsce ma raka prostaty. "Rozwija się powoli i podstępnie"
- Co kryje się w izotonikach? Dietetyczka ostrzega przed niektórymi napojami. "Łatwa droga do otyłości i cukrzycy"
- Białko: ile naprawdę go potrzebujemy dziennie? Dietetyk: "Ja to trochę ułatwię"