Wileńskie Kaziuki. Na czym polega to święto? Skąd się wzięło?

Wileńskie Kaziuki. Na czym polega to święto?
Wileńskie Kaziuki. Na czym polega to święto?
Źródło: flavijus/Getty Images
Kaziuki (lit. Kaziuko mugė) to jarmark odpustowy, który tradycyjnie od czterystu lat odbywa się w Wilnie 4 marca, czyli w dzień świętego Kazimierza. To bardzo ważne święto dla Polaków z Wileńszczyzny. Po wojnie i zmianie granic zostało przeniesione do niektórych polskich miast. Gdzie dziś obchodzone są Kaziuki? Co warto wiedzieć o tym święcie?

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Klatka kluczowa-96624
Kresowe tradycje świąteczne
Źródło: Dzień Dobry TVN

Kaziuki - skąd wzięło się to święto?

Według historyków początek jarmarków kaziukowych sięga 7 listopada 1602 r., kiedy papież Klemens VIII ogłosił księcia Kazimierza Jagiellończyka świętym. Dwa lata później w katedrze wileńskiej miała miejsce uroczystość kanonizacyjna. W 1636 z wielką pompą przeniesione zostały relikwie Kazimierza do kaplicy ufundowanej przez Zygmunta III i Władysława IV.

Było to tak ważne dla organizatorów, że poinformowali o tym wielu europejskich władców. Potem mieszkańcy Wilna organizowali rocznice tego wydarzenia, a kościelnym odchodom zaczął towarzyszyć jarmark, który z czasem, na wniosek kupców, rozrósł się na kilka dni. Do Wilna zaczęli przyjeżdżać kupcy z towarami, jakich miejscowa ludność wcześniej nie znała. Z czasem na straganach pojawiły się piernikowe serca, które stały się i do dziś są symbolem Kaziuków.

Podczas Kaziuków odbywały się pochody na czele z kuglarzami i kolorowymi przebierańcami. Organizowano je na wileńskim Placu Katedralnym, a od 1901 roku na Placu Łukiskim. W okresie międzywojennym pochód otwierał jeden z mieszkańców Wilna przebrany za św. Kazimierza. Później, na skutek wojny i włączenia Wilna i Litwy do ZSRR, Kaziuki sporo przeszły i już nie miały takiego rozmachu. Po uzyskaniu przez Litwę niepodległości jarmark powrócił na Plac Katedralny i rozwinął się na nowo.

Jarmark Kaziuki
Jarmark Kaziuki
Źródło: GettyImages
Kobieta na jarmarku Kaziuki
Kobieta na jarmarku Kaziuki
Źródło: GettyImages

Kaziuki - obchody i jarmark. Gdzie odbywa się w Polsce?

Współcześnie Kaziuki to trzydniowy jarmark odbywający się w różnych miejscach miasta połączony z występami artystycznymi, warsztatami i różnymi pokazami. Na straganach można znaleźć regionalne jedzenie, wyroby rzemiosła oraz rękodzieła ludowego i artystycznego. Z czasem Kaziuki zaczęły być organizowane również w innych miastach Litwy, ale też np. w Grodnie na Białorusi.

Stragan na jarmarku Kaziuki
Stragan na jarmarku Kaziuki
Źródło: GettyImages

Od jakiegoś czasu z inicjatywy osób o wileńskich korzeniach Kaziuki organizowane są również w niektórych polskich miastach, w tym m.in. w Poznaniu, Szczecinie, Białymstoku, Zgierzu czy Zgorzelcu. Jeśli 4 marca nie wypada w niedzielę, to święto w Polsce jest organizowane w pierwszą niedzielę po tym dniu. W 2026 r. 4 marca wypada we środę, a imprezy organizowane są w najbliższy weekend - 7-8 marca. W niektórych miastach odbędą się jeszcze później - 14 i 15 marca.

Zobacz także: