Czy transkrypcja zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych jest zgodna z Konstytucją? Orzeczenie TK
Dalsza część tekstu poniżej.
Trybunał Konstytucyjny orzekł ws. transkrypcji aktów małżeństw jednopłciowych
- Rozporządzenie ministra cyfryzacji, w zakresie, w jakim wprowadza wzory dokumentów do sporządzania i wydawania odpisów aktów małżeństwa i zaświadczeń dot. związków zawartych za granicą, niestanowiących związku kobiety i mężczyzny, jest niezgodne z konstytucją - wynika z wtorkowego (28.07) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Orzeczenie Trybunału zapadło jednogłośnie i w trzyosobowym składzie pod przewodnictwem prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Sprawozdawcą był sędzia TK Stanisław Piotrowicz. W składzie orzekał też sędzia TK Wojciech Sych.
Uzasadniając orzeczenie, sędzia TK Stanisław Piotrowicz powiedział, że "czynność transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa może dotyczyć tylko takiego małżeństwa, które odpowiada konstytucyjnej zasadzie heteroseksualności małżeństwa - to jest małżeństwa kobiety i mężczyzny".
- Nie jest dopuszczalne, aby w hierarchicznym systemie źródeł prawa, norma wyższego rzędu (…) wyrażała zasadę heteroseksualności małżeństwa, a jednocześnie norma niższej rangi wprowadzała w załącznikach do kontrolowanego rozporządzenia wzory dokumentów przeznaczonych do sporządzania i wydawania odpisów aktów małżeństwa i oświadczeń, które dotyczyłyby związków zawartych za granicą, niestanowiących związku kobiety i mężczyzny, a w konsekwencji umożliwiałaby oznaczenie w polskim dokumencie jako małżeństwa zawartego za granicą związku osób jednej płci - mówił sędzia Piotrowicz.
Jak dodał, w drodze czynności transkrypcji "nie można wywoływać skutków prawnych sprzecznych z zasadą konstytucyjną".
- Inaczej mówiąc, czynność transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa może dotyczyć tylko takiego małżeństwa, które odpowiada konstytucyjnej zasadzie heteroseksualności małżeństwa, to jest małżeństwa kobiety i mężczyzny - wyjaśniał.
Powiedział ponadto, że Trybunał "konsekwentnie stoi na stanowisku, że wprowadzenie tak istotnych zmian w instytucji małżeństwa, jak zmiana polegająca na uznaniu przez polskie organy za małżeństwo zagranicznego związku dwóch osób tej samej płci, musiałoby polegać na zmianie samej Konstytucji, a także systemowej nowelizacji obowiązującego ustawodawstwa, na czele z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym oraz ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego".
W przypadku jednak majowego rozporządzenia - mówił sędzia Piotrowicz - nastąpiło "wadliwe w skutkach odwrócenie kolejności". Zaznaczył, że stwierdzenie zakresowej niezgodności rozporządzenia powoduje, iż samo rozporządzenie nie traci w całości mocy, a staje się "bezprzedmiotowe" we wskazanym przez TK zakresie.
Transkrypcja aktów małżeństw jednopłciowych - nowelizacja rozporządzenia
Chodzi o nowelizację rozporządzenia ws. wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, która pozwalała na transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych. Nowela została opublikowana w Dzienniku Ustaw 22 maja tego roku. Rozporządzenie na początku czerwca zaskarżyli posłowie reprezentowani przez Marcina Warchoła (PiS).
Zgodnie ze zmianą, obowiązujące wcześniej nazwy rubryk "dane kobiety" i "dane mężczyzny" zostały zastąpione przez opcjonalne "dane mężczyzna/kobieta". Nowe wzory zawarte w rozporządzeniu dotyczą dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, tj. odpisu zupełnego aktu małżeństwa, odpisu skróconego aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby.
Nowelizacja rozporządzenia ma wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 23 sierpnia br.
22 maja, czyli w dniu publikacji rozporządzenia wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski mówił, że "każda jednopłciowa para, która zawarła związek małżeński za granicą, będzie mogła dokonać transkrypcji w polskim urzędzie stanu cywilnego".
- Nie ma żadnych wyjątków, nie trzeba czekać na żadne wyroki NSA czy WSA - zaznaczył.
Transkrypcja aktów małżeństw jednopłciowych w Polsce
Resort cyfryzacji przekonywał, że zmiana "zapewnia kierownikom urzędów stanu cywilnego jasną podstawę działania, a obywatelom i obywatelkom - równe traktowanie i przewidywalność decyzji administracyjnych".
Ministerstwo wskazywało też, że rozporządzenie zostało przygotowane z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Ostatnio - 20 marca br. - w jednej z takich spraw Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok stołecznego sądu administracyjnego oraz decyzję odmawiającą wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą. Jednocześnie NSA zobowiązał kierownika stołecznego urzędu stanu cywilnego do przeniesienia do polskiego rejestru takiego aktu małżeństwa jednopłciowego.
Jak m.in. uzasadniał NSA w tamtej sprawie, przepis polskiej konstytucji odnoszący się m.in. do małżeństwa nie stanowi bezwzględnej przeszkody w uznaniu małżeństwa jednopłciowego zawartego w innym państwie UE.
W przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm podkreślił, że "uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy".
Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw. Ostatnio minister sprawiedliwości Waldemar Żurek przy okazji jednego z ostatnich orzeczeń Trybunału mówił PAP, że w stosunku do decyzji TK nie używa słowa "wyrok".
Zobacz także:
- NSA podjął przełomową decyzję. Ważny krok w sprawie jednopłciowych małżeństw
- Marta Warchoł i Iwona Widomska wzięły ślub. Zdjęcia z ceremonii zachwycają
- Qczaj o ślubie z ukochanym. "Tylko wtedy, jeśli ta możliwość będzie tutaj"