Nowotwór jądra rozwija się po cichu, również u nastolatków. Wczesna diagnoza daje 99 proc. szans na przeżycie
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
- W Polsce co roku diagnozuje się około 30 złośliwych nowotworów jądra u chłopców i młodych mężczyzn poniżej 19. roku życia.
- Rak jądra najczęściej rozwija się bez bólu. Guzek, stwardnienie, powiększenie jądra lub uczucie ciężkości w mosznie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej i badania USG.
- Wcześnie wykryty nowotwór jądra jest niemal całkowicie wyleczalny – pięcioletnie przeżycie przy chorobie ograniczonej do jądra wynosi około 99 proc.
Nowotwory jądra ważnym zagrożeniem dla nastolatków
Nowotwory jądra, choć statystycznie rzadkie w najmłodszych grupach wiekowych, stanowią najważniejszy temat w obszarze zdrowia męskiego u nastolatków w przedziale 15-19 lat – powiedziała PAP prof. Anna Raciborska z Instytutu Matki i Dziecka. Podkreśliła, że rak jądra we wczesnym stadium zazwyczaj rozwija się bezbólowo.
Prof. Anna Raciborska, specjalista chorób dzieci, hematolog onkolog dziecięcy, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytucie Matki i Dziecka, przekazała, że rocznie w Polsce rozpoznaje się ok. 30 złośliwych nowotworów jądra u chłopców i młodych mężczyzn w wieku poniżej 19 lat. Lekarka zaznaczyła, że choć są to nowotwory statystycznie rzadkie, niska skala zjawiska nie oznacza, że problem należy pomijać.
– W przedziale wiekowym 15-19 lat guzy jądra stanowią najważniejszy temat w obszarze zdrowia męskiego. Wywodzą się one przede wszystkim z komórek rozrodczych, a ich biologia oraz obraz histopatologiczny w dużej mierze zależą od wieku pacjenta i momentu pokwitania – powiedziała.
Rodzaj nowotworu zależy od wieku pacjenta
Jak wyjaśniła ekspertka, u dzieci poniżej piątego roku życia najczęstszym, choć skrajnie rzadkim złośliwym nowotworem jądra jest guz pęcherzyka żółtkowego. U nastolatków w wieku 12-18 lat dominują nowotwory zarodkowe nienasieniakowe, które stanowią ponad 50 proc. przypadków w tej grupie i mają często mieszaną budowę histopatologiczną. U młodych dorosłych rośnie natomiast udział nasieniaków.
Jak zaalarmowała prof. Raciborska, niektóre nowotwory nienasieniakowe mogą rozwijać się bardzo szybko, a istotna progresja choroby może nastąpić już w ciągu kilku tygodni, podczas gdy nasieniaki zazwyczaj rozwijają się wolniej. Specjalistka zwróciła uwagę na powszechny mit, że zmiana nowotworowa musi boleć.
Niebolesny guzek powinien wzbudzić czujność
– Nowotwór jądra najczęściej jest niebolesny. Do objawów, które powinny wzbudzić czujność, należą niebolesny guzek, stwardnienie lub powiększenie jądra, zmiana konsystencji w dotyku oraz uczucie ciężkości w mosznie lub utrzymujący się dyskomfort. Każda nowa zmiana w okolicy jądra powinna zostać pilnie skonsultowana z lekarzem rodzinnym i zweryfikowana za pomocą badania USG – wskazała ekspertka.
Jej zdaniem wykrycie choroby bywa opóźnione przez wstyd i strach przed rozmową o zmianach w okolicach intymnych, a także przez mylne tłumaczenie objawów urazami mechanicznymi, np. otarciami od siodełka rowerowego.
Kluczowa rola rodziców
– W wykrywaniu tego typu nowotworów rola rodziców jest kluczowa – zbyt gwałtowna, nadmiernie emocjonalna reakcja na zgłaszane przez dziecko drobne dolegliwości może sprawić, że nastolatkowi trudniej będzie powiedzieć o poważniejszym problemie – powiedziała rozmówczyni PAP.
Jednocześnie podkreśliła, że nowotwory jąder należą do najlepiej rokujących nowotworów złośliwych – pięcioletnie przeżycie w przypadku choroby ograniczonej do jądra wynosi około 99 proc., a dla wszystkich stadiów zaawansowania łącznie – około 95 proc.
Wczesne wykrycie pozwala uniknąć intensywnego leczenia
– Wczesne wykrycie sprawia, że często wystarcza sam zabieg chirurgiczny, co przy prawidłowej funkcji drugiego jądra pozwala zachować sprawność seksualną oraz możliwość naturalnego ojcostwa – wskazała.
W razie konieczności zastosowania bardziej zaawansowanego leczenia, przede wszystkim chemioterapii opartej na cisplatynie lub radioterapii, pojawia się ryzyko powikłań, takich jak uszkodzenie słuchu czy zaburzenia płodności. Dlatego przed rozpoczęciem terapii lekarze rozmawiają z nastolatkami i ich rodzicami o zabezpieczeniu płodności.
– U chłopców, którzy osiągnęli odpowiedni etap dojrzewania, możliwe jest zamrożenie nasienia – w Polsce procedura ta jest finansowana ze środków publicznych w ramach programu Ministerstwa Zdrowia. U młodszych chłopców, przed okresem pokwitania, metody te pozostają przedmiotem badań – powiedziała ekspertka.
Samobadanie i edukacja zwiększają szanse na wczesną diagnozę
Prof. Anna Raciborska zaznaczyła, że regularne samobadanie, np. pod prysznicem, oraz szybka reakcja na każdy niebolesny guzek lub zgrubienie dają ogromną szansę na wczesne rozpoznanie i uniknięcie intensywnego leczenia.
– Najważniejsze pozostaje więc edukowanie młodych ludzi, zdejmowanie piętna tabu z tematu zdrowia intymnego oraz budowanie atmosfery zaufania w relacji rodzic-dziecko – podsumowała lekarka.
Zobacz także:
- Pokonał raka jądra i namawia mężczyzn do badań. "W wyciętych guzach wykryto aż trzy rodzaje nowotworu, każdy był złośliwy"
- Profilaktyka nowotworowa to też męska sprawa. Jak często wykonywać badania?
- Czas porozmawiać o zdrowiu mężczyzn. Dlaczego profilaktyka jest tak ważna w przypadku raka prostaty i jąder?