Mniej cukru, więcej warzyw i produktów zbożowych. Od 1 września sporo się zmieni w szkolnych stołówkach i sklepikach
Zdrowsze posiłki dla uczniów
Od 1 września 2026 roku wejdą w życie zaktualizowane przepisy Ministra Zdrowia dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty. Nowe rozporządzenie zastępuje regulacje obowiązujące od 2016 roku i obejmuje zarówno stołówki szkolne i przedszkolne, jak również sklepiki szkolne oraz automaty vendingowe.
Celem nowelizacji jest poprawa jakości posiłków, ograniczenie spożycia cukru i produktów wysoko przetworzonych oraz promowanie zasad zdrowego żywienia zgodnych z aktualną wiedzą naukową. Placówki oświatowe odgrywają niezwykle ważną rolę w budowaniu codziennych zdrowych nawyków u najmłodszych, więc to właśnie tam Ministerstwo Zdrowia wprowadza regulacje umożliwiające dzieciom i młodzieży dostęp do pełnowartościowej, niskoprzetworzonej żywności[EL1] .
Jedną z kluczowych zmian jest zaostrzenie wymagań dotyczących zawartości cukrów w asortymencie dostępnym dla dzieci na terenie szkół. W przypadku produktów mlecznych, napojów roślinnych i roślinnych alternatyw produktów mlecznych limit zawartości cukrów zostaje obniżony do 10 g w 100 g lub 100 ml produktu.
Zmiany obejmują także pieczywo cukiernicze i półcukiernicze. Produkty z tej grupy będą mogły zawierać maksymalnie 13,5 g cukrów w 100 g, a dodatkowo muszą spełniać nowe kryterium - nie mogą zawierać dodanych substancji słodzących określonych w rozporządzeniu. Nowe przepisy ograniczają również ilość cukru dodawanego do napojów przygotowywanych na miejscu w szkołach. Dotychczas dopuszczalna norma została zmniejszona o połowę i wynosi maksymalnie 5 g cukrów w 250 ml gotowego napoju. Jednocześnie jako napój pierwszego wyboru wskazano wodę.
Dieta planetarna w praktyce
Istotnym elementem regulacji jest uwzględnienie zasad tzw. diety planetarnej, która łączy troskę o zdrowie człowieka z odpowiedzialnością za środowisko.
- Ten model żywienia podkreśla rolę produktów takich jak sezonowe, lokalne warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, pestki nasion - powiedziała dr n. o zdr. Anna Taraszewska, ekspertka Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego.
Opiera się przede wszystkim na zwiększaniu udziału produktów pochodzenia roślinnego - warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz nasion roślin strączkowych, przy jednoczesnym ograniczaniu mięsa, cukru i żywności wysoko przetworzonej.
Nie oznacza to jednak całkowitej rezygnacji z produktów pochodzenia zwierzęcego. Przepisy jasno wskazują, że mięso nadal pozostaje elementem szkolnych obiadów i powinno być podawane dwa razy w tygodniu.
- Porcja mięsa przygotowana z mięsa świeżego - zaznaczyła.
Jednocześnie dla osób niespożywających produktów odzwierzęcych szkoły powinny zapewnić alternatywną potrawę roślinną, przede wszystkim przygotowaną na bazie nasion roślin strączkowych.
- Jeśli dziecko nie zna albo nie lubi nasion strączkowych, to warto je wprowadzać do posiłków stopniowo. Współpraca między placówką a rodzicami jest niezwykle ważnym elementem sukcesu - wyjaśniła ekspertka.
Lepsza jakość produktów dla dzieci i młodzieży
Nowe zasady nie tylko znacząco redukują spożycie cukru, ale również doprecyzowują wymagania dotyczące jakości produktów wykorzystywanych w żywieniu dzieci. Dotyczy to m.in. napojów roślinnych i roślinnych alternatyw produktów mlecznych, które powinny być wzbogacane co najmniej w wapń oraz witaminę B12. Ma to zapewnić ich wyższą wartość odżywczą.
Większy nacisk położono także na ograniczenie żywności wysoko przetworzonej oraz produktów zawierających znaczne ilości soli, tłuszczu i dodatków technologicznych.
Bardzo często to właśnie w przedszkolu czy w szkole dzieci poznają nowe smaki, dlatego tak ważne jest, by na ich talerzach regularnie pojawiały się różnorodne produkty. Stopniowe wprowadzanie do diety większej ilości warzyw, kasz czy roślin strączkowych ułatwi dzieciom oswajanie się z tego typu żywnością i zachęci je do sięgania po zdrowsze posiłki również poza szkołą.
Zdrowe drugie śniadanie
Korzyści ze zmian w przepisach odczują również rodzice, którzy zyskają większą pewność, że posiłki serwowane w szkołach i przedszkolach oraz produkty dostępne w sklepikach spełniają określone standardy żywieniowe.
Warto pamiętać, że najmłodsi jedzą nie tylko potrawy podawane w placówkach, ale również przynoszą ze sobą drugie śniadanie. Jak więc przygotować dla dziecka zbilansowany posiłek, by był odżywczy i dodał energii?
Przede wszystkim powinien zawierać pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa i owoce, źródło białka (zarówno zwierzęcego, jak i roślinnego) oraz niewielki dodatek zdrowych tłuszczów. Najlepszym napojem pozostaje woda, do której można dodać cytrynę, pomarańczę, miętę czy imbir.
W szkolnym lunchboxie mogą się pojawić:
- pieczywo razowe, pieczywo graham, pełnoziarniste tortille do kanapek, kasze gruboziarniste jako składnik sałatki, płatki owsiane np. z jogurtem i owocami.
- owoce i warzywa - umyte, obrane i pokrojone np. marchewki, papryki, talarki kalarepki, rzodkiewki, liście sałaty, cykorii, sezonowe owoce.
- źródło białka - plasterki pieczonego mięsa, pasty z nasion roślin strączkowych, jaja, jogurt, kefir, twarożek czy plasterek żółtego sera.
- dodatek zdrowego tłuszczu - porcja orzechów, pestek czy nasion.
Nowe przepisy dotyczące posiłków w placówkach oświatowych nie dotyczą wyłącznie zmian w szkolnym menu. To element długofalowej strategii wspierania zdrowia dzieci poprzez tworzenie środowiska sprzyjającego prawidłowym wyborom żywieniowym.
- Celem tych znowelizowanych przepisów jest wspieranie zdrowia dzieci poprzez ułatwienie im dokonywania zdrowszych wyborów żywieniowych, ale także pokazanie im, co jest zdrowe i co warto jeść na co dzień - podsumowała dr n. o zdr. Anna Taraszewska.
Nie oglądałeś Dzień Dobry Wakacje na antenie? Wszystkie odcinki znajdziesz na Player.pl.
Zobacz także:
- Zjeść czy wyrzucić? Dietetyk zdradza, co zrobić z kożuchem z mleka
- Mrożenie owoców. Jak robić to prawidłowo?
- Janginizacja, czyli metoda robienia przetworów bez użycia cukru. Jak ją stosować?