Dalsza część tekstu poniżej.
Zmiany dotyczące dowodów osobistych - najważniejsze założenia
Projekt nowelizacji przepisów o dowodach osobistych przewiduje kilka rozwiązań, które mają ułatwić załatwianie spraw urzędowych. Część z nich będzie miała znaczenie dla wszystkich pełnoletnich obywateli, inne obejmą przede wszystkim seniorów, rodziców dzieci oraz osoby, które ze względu na swoją sytuację nie mogą osobiście dotrzeć do urzędu.
Najważniejsze założenia projektu to:
- możliwość wskazania dowolnego urzędu gminy w Polsce jako miejsca odbioru nowego dowodu;
- przywrócenie ważności dokumentu omyłkowo unieważnionego przez urzędnika;
- wydłużenie ważności dowodów wydawanych osobom po 70. roku życia;
- uproszczenie części procedur związanych z utratą lub uszkodzeniem dokumentu;
- możliwość elektronicznego zgłoszenia utraty albo uszkodzenia dowodu dziecka;
- szersze wykorzystanie danych z rejestru PESEL podczas rozpatrywania nietypowych spraw.
Odbiór dowodu osobistego w wybranym urzędzie
Jedna z najbardziej praktycznych propozycji dotyczy miejsca odbioru dokumentu. Obecnie osoba składająca wniosek o dowód osobisty musi co do zasady wrócić po gotowy dokument do tego samego urzędu gminy.
Po zmianie przepisów obywatel już podczas składania wniosku będzie mógł wskazać inny urząd gminy, w którym chce odebrać dowód. Wybór nie ma być ograniczony do miejsca zameldowania, zamieszkania czy województwa. Zgodnie z projektem możliwe będzie wskazanie urzędu znajdującego się w dowolnej części kraju.
Rozwiązanie może być szczególnie istotne dla osób, które często podróżują, pracują poza miejscem stałego zamieszkania, studiują w innym mieście albo wkrótce po złożeniu wniosku planują dłuższy pobyt w innej części Polski. Zamiast ponownie przyjeżdżać do urzędu przyjmującego wniosek, będą mogły odebrać dokument w dogodniejszej lokalizacji.
Zmiana miejsca odbioru nie będzie jednak oznaczała przeniesienia całej sprawy. Organem formalnie wydającym dokument nadal pozostanie urząd, do którego złożono wniosek. Drugi urząd będzie pełnił funkcję miejsca przekazania gotowego dowodu jego posiadaczowi.
Pomyłka urzędnika nie będzie oznaczała konieczności wyrabiania kolejnego dokumentu
Projekt przewiduje również osobną procedurę na wypadek błędnego unieważnienia dowodu osobistego. Obecnie pomyłka dokonana w systemie może rodzić dla obywatela poważne konsekwencje, włącznie z koniecznością ponownego przejścia procedury związanej z uzyskaniem dokumentu.
Po wejściu nowych przepisów możliwe ma być techniczne przywrócenie ważności dowodu. Mechanizm będzie stosowany wtedy, gdy dokument został unieważniony wskutek błędu pracownika urzędu, a nie z powodu okoliczności uzasadniających jego faktyczne wycofanie z obiegu.
Na skorygowanie pomyłki przewidziano 30 dni od jej popełnienia. Operacja ma polegać na wprowadzeniu odpowiednich zmian w rejestrach i nie będzie wymagała prowadzenia standardowego postępowania administracyjnego. W rezultacie właściciel dowodu nie powinien być zobowiązany do składania kolejnego wniosku wyłącznie dlatego, że doszło do błędu po stronie urzędu.
Uzupełnieniem procedury naprawiania błędów ma być rozszerzenie dostępu urzędów do informacji zgromadzonych w rejestrze PESEL. Ma to pozwolić na sprawniejsze potwierdzanie tożsamości oraz wyjaśnianie sytuacji, które nie mieszczą się w typowym przebiegu obsługi wniosku.
Dowody osobiste dla osób po 70. roku życia z dłuższym terminem ważności
Osobny element projektu dotyczy seniorów. Dowody osobiste wydawane osobom, które ukończyły 70 lat, mają zachowywać ważność przez 15 lat. Obecnie standardowy okres wynosi 10 lat.
Dłuższa ważność dokumentu oznaczałaby rzadszą konieczność składania wniosków i osobistego uczestniczenia w procedurze. Może to mieć szczególne znaczenie dla osób mających trudności z poruszaniem się lub wymagających pomocy bliskich przy załatwianiu spraw urzędowych.
Zmiana nie oznacza jednak, że przez pełne 15 lat aktywne pozostaną wszystkie funkcje elektroniczne dowodu. Certyfikaty wykorzystywane do elektronicznej identyfikacji oraz składania podpisu osobistego mają nadal obowiązywać przez 10 lat.
Utrata lub uszkodzenie dowodu - przewidywane uproszczenia procesu zgłaszania
Nowelizacja ma również zmienić część zasad dotyczących zgłaszania utraty albo uszkodzenia dokumentu. W określonych przypadkach zgłoszenie będzie można złożyć jednocześnie z wnioskiem o wydanie nowego dowodu.
Rozwiązanie ma być wykorzystywane przy obsłudze osoby w miejscu jej pobytu, jeśli nie może ona dotrzeć do urzędu. Połączenie dwóch czynności w ramach jednej procedury pozwoli uniknąć odrębnego zgłaszania problemu z dotychczasowym dokumentem i późniejszego składania kolejnego wniosku.
Takie ułatwienie może mieć znaczenie zwłaszcza dla osób chorych, z niepełnosprawnościami lub mających poważne trudności w poruszaniu się.
Kolejna propozycja odnosi się do dokumentów wydawanych dzieciom. Projekt zakłada udostępnienie elektronicznej możliwości zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego dziecka.
Kiedy nowe przepisy mają wejść w życie?
Planowana data rozpoczęcia obowiązywania nowych regulacji to 1 grudnia 2026 roku. Dopiero od tego dnia obywatele mają móc korzystać z opisanych ułatwień, o ile projekt zostanie przyjęty w zakładanym kształcie i zakończy się proces legislacyjny.
Zobacz także:
- Co zrobić, gdy skradziono nam paszport? "Nagle moja torebka zrobiła się lekka"
- Masz mObywatela? Wkrótce skorzystasz z kilku nowych funkcji. Jedna dotyczy wyborów
- Spakuj tę rzecz do plecaka ewakuacyjnego. "To instrukcja obsługi naszego życia"