- Polscy naukowcy odkryli, że modraszki wykorzystują niedopałki do budowy gniazd.
- Dzięki nim ograniczają rozwój pasożytów w gniazdach.
- Pisklęta w gniazdach z niedopałkami są w lepszej kondycji niż te w gniazdach bez pozostałości papierosów.
- Choć krótkoterminowo przynosi to korzyści, niedopałki są toksyczne, a ich długofalowy wpływ na ptaki pozostaje nieznany.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Modraszki używają niedopałków papierosów do budowy gniazd - dlaczego?
Naukowcy od kilkunastu lat obserwują, że niektóre ptaki wykorzystują niedopałki papierosów do budowy swoich gniazd. Zjawisko to po raz pierwszy opisała meksykańska badaczka dr Monserrat Suarez-Rodriguez, która zaobserwowała je u miejskich wróbli. Później podobne przypadki odnotowano także w Europie, m.in. w Portugalii i Francji, oraz u innych gatunków ptaków.
Najnowsze obserwacje w tym zakresie przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego, którzy zauważyli to zjawisko u modraszki, znanej również jako sikora modra. Wyniki swoich badań opublikowali w czasopiśmie "Animal Behaviour".
- Dla nas punktem wyjścia do zajęcia się tym tematem była wiedza o nieco podobnym, ale innym ciekawym zachowaniu, które występuje u sikor modrych. Ptaki te często wkładają do swoich gniazd rośliny aromatyczne, takie jak mięta czy lawenda, które mogą działać jak naturalne repelenty, odstraszając pasożyty, na przykład kleszcze, pchły i krwiopijne muchy. Zaczęliśmy się zastanawiać, czy może istnieje jakaś analogia z niedopałkami, tym bardziej, że wcześniej odnotowano także u tego gatunku przypadki zbierania petów do gniazd - powiedział w rozmowie z PAP dr Michał Glądalski z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ.
Jak wyjaśnia naukowiec, wykorzystywanie niedopałków może wynikać z warunków miejskich - ptaki mają tam dostęp do innych materiałów niż w naturalnym środowisku, co zmusza je do elastycznego dostosowywania swoich zachowań.
Niedopałki poprawiają zdrowie piskląt modraszek - zaskakujące wyniki badań
W ramach badań porównano trzy rodzaje gniazd: całkowicie naturalne, naturalne wzbogacone o niedopałki oraz gniazda sterylne przygotowane przez naukowców. Celem było sprawdzenie, czy obecność resztek papierosów wpływa na liczbę pasożytów oraz zdrowie i przeżywalność młodych ptaków.
Okazało się, że pisklęta wychowywane w gniazdach zawierających niedopałki były w lepszej kondycji - miały wyższy poziom hemoglobiny i hematokrytu niż te z gniazd bez takich dodatków. Choć niedopałki nie eliminowały pasożytów całkowicie, ograniczały ich liczebność na tyle, by poprawić ogólny stan zdrowia młodych. Najlepsze wyniki odnotowano jednak w gniazdach sterylnych.
Niedopałki w gniazdach ptaków - korzyści i zagrożenia dla środowiska
Jak tłumaczy biolog, niedopałki zawierają liczne substancje chemiczne, w tym nikotynę, które działają szkodliwie na pasożyty - utrudniają im odnajdywanie gniazd, rozmnażanie oraz rozwój. Jednocześnie badacz podkreśla, że choć krótkoterminowo może to przynosić korzyści ptakom, długofalowe skutki pozostają nieznane. Odpady papierosowe są bowiem silnie toksyczne - zawierają tysiące związków chemicznych, takich jak arsen, metale ciężkie czy wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które mogą uszkadzać DNA.
- Pozytywne działanie przez redukcję pasożytów trzeba więc zestawić z potencjalną toksycznością niedopałków - stwierdził naukowiec, podkreślając jednocześnie potrzebę kolejnych badań, które pozwolą rozwiać te wątpliwości. Skłonność ptaków do wykorzystywania takich materiałów wynika najpewniej z ich zdolności adaptacyjnych i poszukiwania dostępnych zasobów w zmienionym przez człowieka środowisku.
- Na pewno istnieją instynktowne mechanizmy, które odgrywają tu rolę, ale ważna jest również nauka przez obserwację. Potwierdzono, że ptaki uczą się od siebie nawzajem, na przykład od sąsiadów. Często zaglądają do cudzych gniazd, żeby sprawdzić, jak są zbudowane albo czy są w nich jaja, a przy okazji dochodzi do różnych interakcji między parami. Życie społeczne i podpatrywanie innych zdecydowanie ma dla nich znaczenie - podsumował.
Zobacz także:
- Ptaki nie lubią kobiet? "Szybciej odlatują". Zaskakujące wyniki badań
- Fenomenalnie naśladuje głosy ptaków. "U mnie wydawanie dziwnych dźwięków było od zawsze"
- Widzisz takiego ptaka w lesie? Pod żadnym pozorem go nie ruszaj