- Makatki przywędrowały do Polski po I wojnie światowej i zdobyły największą popularność w latach 50. i 60.
- Haftowane makatki łączą pokolenia, stanowiąc nostalgiczną pamiątkę dzieciństwa i formę artystycznej ekspresji.
- Współcześni twórcy rozwijają tradycję, stosując haft krzyżykowy do tworzenia zarówno klasycznych, jak i nowatorskich prac z przesłaniem społecznym i politycznym.
Tradycyjne makatki w polskich domach
Do Polski makatki przywędrowały po I wojnie światowej między innymi z Niemiec i z Holandii. Niemal identyczne wzory powstawały na terenie wielu państw Europy w różnych wersjach językowych. W Polsce najbardziej popularne stały się w latach 50-tych i 60-tych zeszłego wieku. Jednak moda minęła, a to rękodzieło zniknęło z domów na wiele lat. Z czasem haft stał się wyrazem artystycznego przekazu, a same makatki dziś łączą pokolenia. Ich fenomen odżywa w niektórych regionach Polski oraz staje się nostalgicznym portalem do szczęśliwych czasów dzieciństwa.
- Wspominam często dom i pamiętam dokładnie jak dzisiaj. Gdzie one były, gdzie wisiały. Dokładnie mogłabym to opowiedzieć i dzieciom opowiadam. I tak sobie wspominam. Ta tradycja u mnie w domu jest zawsze żywa. Ze względu na to, że mam ten piec, który został tutaj po dziadkach. Zawsze taki wystrój sobie robię. Mam 7 walizek i przeszło 300 makatek. Właśnie odkładam pieniążki. Jak coś kupuję, to na pewno sobie coś tam odmówię, ale w zamian kupię sobie makatki. Kto rano staje, temu Pan Bóg daje. To jest przekaz całej mądrości. To są mądrości ludowe. Uczyło to ludzi czystości, jakiegoś szacunku do siebie, o miłości - opowiadała Jolanta Grygiel, kolekcjonerka makatek.
Współczesna makatka jako sztuka
Dla współczesnych artystek makatka przestała być wyłącznie dekoracją. Stała się narzędziem zapisu myśli, emocji i komentarza społecznego. Haft, dawniej podporządkowany schematom, dziś służy do opowiadania indywidualnych historii i prowokowania refleksji.
- W moich pracach haftuję bardzo różne frazy, zdania, teksty, słowa i litery. Bywają ważne, ale są też śmieszne, zabawne, prowokacyjne. "Praca artystyczne to praca", to jest jedna z moich ostatnich, najważniejszych prac, która też jest manifestem politycznym. Moje prace głównie są notatkami albo zapisami. Do tego mi służy igła z nitką. To jest moja technika pisania - powiedziała Monika Drożyńska, artystka.
Zobacz także:
- Kokardy i krawaty znów na topie. "Przejmujemy od mężczyzn to, co najlepsze"
- Nie tylko do biura. Oto najmodniejszy dodatek sezonu
- Jak zawiązać krawat? Popularne i nietypowe sposoby wiązania krawata – instrukcja krok po kroku
Reporter: K. Chętnik, A. Rek