Psychologia

Jak pomóc dziecku, które zmaga się z zespołem stresu pourazowego? "Niezwykle ważne jest wsparcie rodziców"

Psychologia

Autor:
Katarzyna
Oleksik
smutne dziecko

Ekstremalnie stresujące wydarzenia pozostawiają ślad w naszej psychice i odbierają nam zdolność do prawidłowego funkcjonowania. Trudności mogą wystąpić u każdego bez względu na wiek czy status. Czym jest zespół stresu pourazowego (PTSD)? Jak objawia się u dzieci i jak można im pomóc? Na ten temat rozmawialiśmy z Joanną Klocek, terapeutką z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to jest?

Katarzyna Oleksik: Czym jest zespół stresu pourazowe i kiedy może wystąpić?

Joanna Klocek, terapeutka z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę: PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, to reakcja, która występuje po bardzo stresującym, traumatycznym wydarzeniu. U osób, które mają za sobą takie doświadczenia, pojawiają się problemy z adaptacją oraz trudności w prawidłowym, dotychczasowym funkcjonowaniu.

Wojna w Ukrainie

Ewakuacja dzieci z Charkowa
Ewakuacja dzieci z Charkowa Dzień Dobry TVN
wideo 2/16

Stres pourazowy może występować po doświadczeniach wojennych, kataklizmie, wypadku komunikacyjnym. Obserwuje się go również u osób, które były ofiarami przemocy (fizycznej, psychicznej, seksualnej), zostały napadnięte, zgwałcone, uprowadzone, torturowane czy więzione. Zespół stresu pourazowego może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych.

Czy pojawia się u wszystkich dzieci, które mają za sobą trudne doświadczenia? Może trzeba mieć jakieś predyspozycje, żeby wystąpił?

Nie, to bardzo indywidualna kwestia. Co do predyspozycji, to PTSD częściej dotyka osoby pochodzące z dysfunkcyjnych środowisk, dzieci, które nie otrzymywały odpowiedniego wsparcia oraz opieki, nie mają bliskich relacji z dorosłymi oraz rówieśnikami. Bardziej narażone będą również osoby, które wykazują cechy typowe dla zaburzeń osobowości lub w dzieciństwie doświadczyły jakiejś traumy.

Trzeba jednak podkreślić, że sam fakt posiadania takich predyspozycji nie oznacza, że u danej osoby pojawi się PTSD. Podobnie będzie w drugą stronę. Ktoś to ich nie ma, a pod wpływem jakiegoś niezwykle stresującego, trudnego wydarzenia może doświadczyć zespołu stresu pourazowego.

Zespół stresu pourazowego. Jak się objawia?

Jak się objawia? Co powinno zaniepokoić rodzica/opiekuna?

Dziecko, które doświadczyło bardzo silnego stresu, warto obserwować pod kątem jego zachowania, funkcjonowania, czy coś się w nim zmieniło. O tym, że dziecko zmaga się z zespołem stresu pourazowego, mogą świadczyć lękliwość, unikanie określonych sytuacji lub obiektów oraz osób, które wcześniej nie budziły w dziecku lęku czy niepokoju.

Zaniepokoić powinny także nagła wrażliwość na określone bodźce np. silnie lękowa reakcja na jakiś dźwięk, koszmary nocne związane z tematyką traumatycznego wydarzenia, powracające silne wspomnienia z traumatycznym zdarzeniem (flashbacki). Za zespołem stresu pourazowego mogą przemawiać także trudności z koncentracją, nadmierna czujność, trudności ze snem (zasypianie i podtrzymywanie snu), obniżony nastrój oraz niechęć do dotychczasowych aktywności.

Zespół stresu pourazowego u dziecka. Jak mu pomóc?

Jak pomóc dziecku? Jak wygląda leczenie i czy ono zawsze jest konieczne?

Leczenie jest konieczne, ponieważ objawy mocno utrudniają, a czasem wręcz uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie. PTSD – w pierwszej kolejności – leczy się psychoterapią. Jeśli to nie wystarcza – po konsultacji z psychiatrą – niezbędne może być wprowadzenie farmakoterapii.

Badania pokazują, że najskuteczniejszymi metodą leczenia PTSD są terapie oparte na ekspozycji oraz koncentracji na traumie, tzn. przetwarzanie traumy w postaci narracji, przeżywanie jej, konfrontowanie się z pojawiającymi emocjami oraz pokonywanie lęków. Celem terapii jest opanowanie i zmniejszenie objawów oraz powrót do prawidłowego funkcjonowania jak w okresie sprzed traumatycznego wydarzenia. Terapia może być indywidualna lub grupowa.

W przypadku dzieci, które doświadczyły traumy, w procesie leczenia niezwykle ważne jest wsparcie rodziców. Powinni oni aktywnie uczestniczyć w terapii, aby lepiej rozumieć objawy i funkcjonowanie dziecka. Muszą także wspierać dziecko i pomagać mu w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami.

Czy PTSD można całkowicie wyleczyć? Czy objawy mogą wrócić przy okazji innego trudnego doświadczenia?

Objawy stresu pourazowego są możliwe do całkowitego wyleczenia. Po odbyciu terapii osoba z PTSD może wrócić do prawidłowego funkcjonowania. Wie już, jak może sobie pomóc w trudnej, stresującej sytuacji. Jednak przy okazji innego traumatycznego doświadczenia objawy mogą, ale wcale nie muszą powrócić. W sytuacji, gdy objawy zespołu stresu pourazowego ponownie się pojawią, należy ponownie udać się specjalisty i skorzystać z jego pomocy.

Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

Zobacz także:

Autor:Katarzyna Oleksik

Źródło zdjęcia głównego: kieferpix/Getty Images

Pozostałe wiadomości