Psychologia

Zaburzenia emocji, czyli cyklotymia. Jak się objawia i jak ją leczyć?

Psychologia

Autor:
Adrian
Adamczyk
Kobieta, która ma wahania nastroju

Cyklotymia jest chorobą związaną z zaburzeniami emocji i aktywności. W jej przebiegu występują naprzemiennie okresowe stany depresji i podwyższonego nastroju. Najczęściej diagnozuje się ją u osób młodych. Objawy cyklotymii mogą być na tyle łagodne, że większość chorych nie podejmuje terapii.

Szacuje się, że cyklotymia dotyczy nawet 5 procent populacji. Jest to choroba przewlekła, która utrzymuje się przynajmniej dwa lata. Dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Osoby chore zmagają się z naprzemiennymi stanami obniżonego i podwyższonego nastroju. Objawy cyklotymii przypominają chorobę afektywną dwubiegunową, jednak mają znacznie łagodniejszy przebieg.

Problemy natury psychologicznej

Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie
Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie Dzień Dobry TVN
wideo 2/11

Cyklotymia – co to jest?

Cyklotymia to utrzymujące się przez dłuższy czas naprzemienne występowanie "łagodnej depresji" – dystymii i hipomanii (podwyższonego nastroju), które nie mają związku z wydarzeniami życiowymi. Często są one oddzielone od siebie kilkumiesięcznymi okresami umiarkowanego samopoczucia. Początek choroby ma zwykle miejsce w młodości. Zaburzenie występuje równie często u mężczyzn, jak i u kobiet. Cyklotymia może przebiegać łagodnie lub znacznie zaburzać i dezorganizować codzienną aktywność. U niektórych chorych, po wielu latach trwania, przekształca się w chorobę afektywną dwubiegunową, która charakteryzuje się znacznie intensywniejszymi objawami.

Jakie są objawy cyklotymii?

Pierwsze objawy cyklotymii mogą pojawić się już w okresie dojrzewania. Osoby chore doświadczają objawów dystymii i hipomanii, które zwykle występują po sobie w nieregularnych odstępach czasu i nie można powiązać ich z bieżącymi wydarzeniami życiowymi. Dolegliwości są zwykle łagodne – nie spełniają kryteriów ciężkiej depresji, a podwyższony nastrój nie zakłóca całkowicie funkcjonowania psychospołecznego i jest odbierany raczej jako stan doskonałego zdrowia oraz sprawności. Obniżone samopoczucie jest znacznie dotkliwsze dla pacjentów, a jego główne objawy to:

  • przygnębienie, smutek, płaczliwość;
  • uczucie beznadziejności i pustki;
  • drażliwość i przewrażliwienie;
  • apatia i bierność;
  • brak motywacji;
  • spadek aktywności;
  • obniżone poczucie własnej wartości;
  • uczucie zmęczenia;
  • problemy z koncentracją i skupieniem uwagi;
  • obniżenie popędu płciowego;
  • zaburzenia snu;
  • zmiany apetytu;
  • wycofanie społeczne;
  • myśli samobójcze.

Objawy cyklotymii w okresie podwyższonego nastroju (określanego jako hipomania) zwykle nie utrudniają funkcjonowania i nie są traktowanie przez chorego i jego otoczenie jako problem zdrowotny. Należą do nich:

  • wesołość i dobry humor;
  • uczucie szczęścia i euforia;
  • optymizm;
  • podwyższone poczucie własnej wartości;
  • zwiększenie aktywności i energii;
  • pobudzenie;
  • zmniejszona potrzeba snu;
  • problemy z koncentracją, gonitwa myśli, natłok pomysłów;
  • zwiększenie popędu seksualnego;
  • impulsywność;
  • motywacja i napęd do realizowania celów;
  • drażliwość i agresja;
  • nieprzejmowanie się innymi;
  • upośledzony osąd i brak samokrytyki.

W okresie hipomanii może pojawić się skłonność do ryzykownych zachowań: przypadkowych kontaktów seksualnych, uległość wobec używek (alkoholu, narkotyków, substancji psychoaktywnych), a także niekontrolowane wydawanie pieniędzy lub rozdawanie swoich, często cennych, rzeczy.

Przyczyny cyklotymii

Przyczyny cyklotymii nie zostały jednoznacznie poznane. U niektórych choroba może rozwinąć się po kilku epizodach samej depresji lub manii w przeszłości, co skłania do przyjęcia tezy, że wywołują ją przeżycia życiowe (traumatyczne lub pozytywne) i przewlekły stres (podwyższony poziom kortyzolu we krwi). Zaobserwowano także, że częściej chorują osoby, które są obciążone wywiadem rodzinnym w zakresie występowania u bliskich krewnych zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.

Jak leczyć cyklotymię?

Cyklotymia jest rozpoznawana w przypadku, gdy dolegliwości występują przez co najmniej dwa lata i wykluczone zostało inne schorzenie psychiczne lub neurologiczne oraz przyjmowanie substancji psychoaktywnych. U części osób choroba ta nie zostaje nigdy zdiagnozowana, ponieważ objawy nie są na tyle uciążliwe, aby były przyczyną wizyty lekarskiej. Długotrwała i nieleczona cyklotymia może przekształcić się w chorobę afektywną dwubiegunową, w której przebiegu stany depresji i manii są dużo bardziej poważne i mają intensywniejszy przebieg.

Leczenie cyklotymii zwykle odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. Działania terapeutyczne obejmują psychoterapię (indywidualną lub grupową) i środki farmaceutyczne, do których należą stabilizatory nastroju (lit, karbamazepina lub kwas walproinowy). Terapia psychologiczna ma na celu nauczenie chorego radzenia sobie ze stresem, wahaniami nastroju, problemami i objawami depresji. W tym celu wykorzystuje się najczęściej metody behawioralno-poznawcze. Coraz większe znaczenie w polepszaniu nastroju przypisuje się aktywności fizycznej, dlatego pacjenci są zachęcani do uprawiania sportów.

Leczenie cyklotymii powinno odbywać się przez cały czas, także w okresach remisji, dzięki czemu zostanie zmniejszona częstotliwość nawrotów oraz ryzyko wystąpienia choroby afektywnej dwubiegunowej.

Zobacz także:

Autor:Adrian Adamczyk

Źródło zdjęcia głównego: PM Images/Getty Images

Pozostałe wiadomości