Witaminy rozpuszczalne w tłuszczu – ich źródła i znaczenie dla zdrowia

tableteczki
Fot. Towfiqu Photography / Getty Images
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to: A, D, E i K. Są one magazynowane w tkankach organizmu. Wykazują mniejszą wrażliwość na tlen i światło niż witaminy rozpuszczalne w wodzie.

Każdy, kto jeszcze nie wie, jakie witaminy rozpuszczają się tłuszczach, powinien uświadomić sobie, jak duże znaczenie mają one dla zdrowia człowieka. Witamina A zapewnia prawidłowe widzenie, witamina D ma wpływ na gospodarkę wapniowo-potasową, witamina E jest przeciwutleniaczem, natomiast witamina K oddziałuje na proces krzepnięcia krwi.

Więcej:

Jakie witaminy rozpuszczają się w tłuszczach?

Witaminy to substancje potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Zapotrzebowanie na nie różni się w zależności od stanu fizjologicznego, płci, masy ciała, wieku, sposobu odżywiania. Powszechnie znany jest również podział na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie. Do pierwszej grupy należą: A, D, E i K.

Poza odpowiedzią na pytanie, jakie witaminy rozpuszczają się w tłuszczach , warto również wiedzieć, czym różnią się one od drugiej z wymienionych grup. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczu magazynowane są w różnych tkankach (przede wszystkim w wątrobie). Ich wchłanianie staje się możliwe dzięki tłuszczom znajdującym się w pożywieniu. Są to cząsteczki polarne, których dostępność zależy od prawidłowego wchłaniania tłuszczów. Chorzy, zmagający się z zaburzeniami w kwestii wchłania tłuszczu, są narażeni na występowanie niedoborów witamin z tej grupy.

Witaminy rozpuszczające się w tłuszczach ( w porównaniu do tych rozpuszczalnych w wodzie) są bardziej stabilne – mniej wrażliwe na obecność tlenu, światła i wysokich temperatur.

Charakterystyka witamin rozpuszczalnych w tłuszczach

Witamina A została odkryta w 1931 roku. Od tamtej pory przeprowadzono wiele badań, które pokazały, że nie jeden, a kilka związków wykazuje właściwości witaminy A. Należy do nich retinol (witamina A1), 3-dehydroretinol (witamina A2) oraz wybrane stereoizomery retinolu. Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę A wynosi 1000 µg na dzień. Można je zaspokoić, decydując się na spożywanie tranu rybiego czy wątróbki zwierzęcej. Fizjologicznie czynne karoteny znajdują się również w owocach i warzywach (np. w marchwi, pomidorach, dyni, brokułach, papryce).

Witamina D to substancja rozpuszczalna w tłuszczach , którą stanowi grupa związków, spośród których najważniejsze są witaminy D2 (ergokalcyferol) i D3 (cholekalcyferol). Czystą krystaliczną witaminę D2 wyodrębniono w 1931 roku, natomiast w 1937 roku otrzymano witaminę D3. Według norm, zapotrzebowanie osoby dorosłej na tę substancję wynosi 20–25 µg na dzień. U dzieci jest ono o połowę mniejsze. Źródłem witaminy D są ryby (np. łosoś), tran, kurczak, wątroba wieprzowa i wołowa.

Agnieszka Cegielska: Wiesiołek to balsam dla duszy i ciała każdej kobiety

Historia witaminy E rozpoczęła się w 1922 roku, kiedy to Evans i Bishop stwierdzili istnienie czynnika pokarmowego zapobiegającego bezpłodności u szczurów. Czysty α-tokoferol wyodrębniono w 1937 roku. Następne lata badań nad witaminą E wykazały, że znaleźć ją można w takich produktach, jak jajach, masło, szprotki, migdały, oleje, kiełki, zielonolistne warzywa, pszenica. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę E wynosi 10–30 mg.

Tak samo jak witaminy A, D i E, rozpuszczalną w tłuszczach jest witamina K, która w rzeczywistości jest grupą związków, pochodnych chinonowych. Czystą witaminę K po raz pierwszy wyodrębniono z liści lucerny. Miało to miejsce w 1939 roku. Zapotrzebowanie na witaminę K w przypadku osób dorosłych wynosi 55–65 µg na dzień. Filochinon (witaminę K1) można znaleźć m.in. w warzywach o zielonych liściach, oleju sojowym, truskawkach, jajach, wątrobie wołowej. Tymczasem menachinon (witamina K2) jest produkowana przez bakterie w jelitach.

Znaczenie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach

Warto wiedzieć, jakie witaminy są rozpuszczalne w tłuszczach z jednego ważne powodu – mają one ogromne znaczenie dla zdrowia człowieka. Witamina A reguluje wzrost tkanki nabłonkowej, ma wpływ na stan paznokci, włosów i skóry. Ma też właściwości przeciwutleniające, wzmacnia układ odpornościowy, pomaga zwalczać wirusy i bakterie. Zapewnia prawidłowe widzenie, zwłaszcza nocne. Tymczasem witamina D ma kluczowe znaczenie dla gospodarki wapniowo-potasowej. Pobudza wchłanianie fosforu i wapnia z jelit. W sposób pośredni oddziałuje na system nerwowy.

Najważniejszym przeciwutleniaczem występującym w komórkach jest witamina E, która skutecznie chroni przed reaktywnymi formami tlenu. Pomaga ona w leczeniu bezpłodności, chroni ściany naczyń krwionośnych i bierze udział w syntezie substancji przeciwkrzepliwych. Wykazano również, że witamina E wpływa na wydolność mięśni i wspomaga prawidłowe funkcjonowanie wzroku. Z kolei witamina K ma znaczenie dla procesu krzepnięcia krwi. Hamuje ona obfite krwawienia miesiączkowe, ma działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Autor: Adrian Adamczyk

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Zmiany w Dzień Dobry TVN. Do zespołu dołączą znane twarze

Zmiany w Dzień Dobry TVN. Do zespołu dołączą znane twarze

Takiego programu dawno nie było. W pracy stawi się wyjątkowy skład prowadzących

Takiego programu dawno nie było. W pracy stawi się wyjątkowy skład prowadzących

Upiekłam fit "sernik" Anny Lewandowskiej. Bez glutenu, bez laktozy... bez smaku?

Upiekłam fit "sernik" Anny Lewandowskiej. Bez glutenu, bez laktozy... bez smaku?

Quiz. Sprawdź, co wiesz o wielkanocnych potrawach?

Quiz. Sprawdź, co wiesz o wielkanocnych potrawach?

Żurek i barszcz biały - czym się różnią te wielkanocne zupy?

Żurek i barszcz biały - czym się różnią te wielkanocne zupy?

Wielkanoc z Dzień Dobry TVN. Jakie świąteczne niespodzianki czekają widzów?

Wielkanoc z Dzień Dobry TVN. Jakie świąteczne niespodzianki czekają widzów?

Rebel Wilson straciła dziewictwo w wieku 35 lat. "Ludzie mogą poczekać, aż będą gotowi"

Rebel Wilson straciła dziewictwo w wieku 35 lat. "Ludzie mogą poczekać, aż będą gotowi"

Nowy uczestnik wszedł do "Hotelu Paradise 8" i od razu namieszał

Nowy uczestnik wszedł do "Hotelu Paradise 8" i od razu namieszał

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Serowe pyszności na Wielkanoc. Poznaj przepisy Andrzeja Polana na dania z serem długodojrzewającym
Materiał promocyjny

Serowe pyszności na Wielkanoc. Poznaj przepisy Andrzeja Polana na dania z serem długodojrzewającym

Wysyłają gościom wirtualne zaproszenia na ślub. Czy to dobry pomysł?

Wysyłają gościom wirtualne zaproszenia na ślub. Czy to dobry pomysł?

Tradycje wielkanocne - zwyczaje, ciekawostki i symbole Wielkanocy. Co powinno być w koszyczku wielkanocnym?

Tradycje wielkanocne - zwyczaje, ciekawostki i symbole Wielkanocy. Co powinno być w koszyczku wielkanocnym?

"Po Wielkanocy sałatkę jarzynową wyrzuca 68% Polaków". Znana dziennikarka radzi, co z niej zrobić

"Po Wielkanocy sałatkę jarzynową wyrzuca 68% Polaków". Znana dziennikarka radzi, co z niej zrobić

Wojciech Modest Amaro podzielił się rodzinną nowiną. "Piękny Aniołek już jest na świecie"

Wojciech Modest Amaro podzielił się rodzinną nowiną. "Piękny Aniołek już jest na świecie"

Wyjątkowe dania z drobiu na Wielkanoc (i nie tylko). Wypróbuj przepisy Matteo Brunettiego
Materiał promocyjny

Wyjątkowe dania z drobiu na Wielkanoc (i nie tylko). Wypróbuj przepisy Matteo Brunettiego

Tuż po porodzie otrzymała od matki niestosowny prezent

Tuż po porodzie otrzymała od matki niestosowny prezent

Ile jajek można zjeść w tygodniu? Ekspert rozwiewa wątpliwości

Ile jajek można zjeść w tygodniu? Ekspert rozwiewa wątpliwości

Księżna Kate wspierała ją w chorobie. Teraz 8-latka chce zrobić dla niej to samo. "Wyzdrowieje tak, jak ja"

Księżna Kate wspierała ją w chorobie. Teraz 8-latka chce zrobić dla niej to samo. "Wyzdrowieje tak, jak ja"

10 kroków dzieli Cię od udanej podróży. O tym należy pamiętać przy planowaniu wyjazdu
Materiał promocyjny

10 kroków dzieli Cię od udanej podróży. O tym należy pamiętać przy planowaniu wyjazdu

Kobiety hejtowane za wielodzietność.  "Odpieluszkowe zapalenie mózgu"  

Kobiety hejtowane za wielodzietność.  "Odpieluszkowe zapalenie mózgu"  

Zjadłam słynny żurek Magdy Gessler. Czy talerz zupy jest wart swojej ceny?

Zjadłam słynny żurek Magdy Gessler. Czy talerz zupy jest wart swojej ceny?

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Klaudia El Dursi zabiera w podróże walizki z jedzeniem?

Klaudia El Dursi zabiera w podróże walizki z jedzeniem?

Ten składnik warto suplementować. "Odpowiada za to, że nasza skóra jest ładna, a włosy piękne"
Materiał promocyjny

Ten składnik warto suplementować. "Odpowiada za to, że nasza skóra jest ładna, a włosy piękne"

Wiosenny horoskop miłosny. Pojawią się emocjonalne burze i zawirowania

Wiosenny horoskop miłosny. Pojawią się emocjonalne burze i zawirowania

Czy epidemia opioidowa ma szansę dotrzeć do Polski? "4 lata temu nie mieliśmy żadnych przypadków"

Czy epidemia opioidowa ma szansę dotrzeć do Polski? "4 lata temu nie mieliśmy żadnych przypadków"

Polska ma własnego van Gogha. Ekspertyzy potwierdziły autentyczność obrazu

Polska ma własnego van Gogha. Ekspertyzy potwierdziły autentyczność obrazu

"Alkohol, przemoc, zaniedbania". Gabriela nie bała się pomóc maluchom

"Alkohol, przemoc, zaniedbania". Gabriela nie bała się pomóc maluchom

Potrawy wielkanocne, które zawładną świątecznym stołem. Przepisy Sebastiana Olmy
Materiał promocyjny

Potrawy wielkanocne, które zawładną świątecznym stołem. Przepisy Sebastiana Olmy

Marcin Prokop ma wyjątkową relację z bratem, lecz nie zawsze było kolorowo. "Zburzył mój spokój"

Marcin Prokop ma wyjątkową relację z bratem, lecz nie zawsze było kolorowo. "Zburzył mój spokój"

Obejrzałam dwa odcinki serialu "Klara". Każdy zna kogoś takiego, jak matka głównej bohaterki

Obejrzałam dwa odcinki serialu "Klara". Każdy zna kogoś takiego, jak matka głównej bohaterki

Sposób na wnętrze: Metamorfoza starej i niefunkcjonalnej kuchni. "To jest rewelacja"
Materiał promocyjny

Sposób na wnętrze: Metamorfoza starej i niefunkcjonalnej kuchni. "To jest rewelacja"

Sarah Ferguson wspiera Kate. Sama walczyła z dwoma typami raka

Sarah Ferguson wspiera Kate. Sama walczyła z dwoma typami raka

Wyjątkowy gość specjalny w "MasterChef Nastolatki"

Wyjątkowy gość specjalny w "MasterChef Nastolatki"

Nazywają go "trudnym aktorem". Jaki naprawdę jest Sebastian Fabijański?

Nazywają go "trudnym aktorem". Jaki naprawdę jest Sebastian Fabijański?

Dbać trzeba nie tylko o włosy, ale i o skórę głowy. Jak to robić?
Materiał promocyjny

Dbać trzeba nie tylko o włosy, ale i o skórę głowy. Jak to robić?

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

Sposób na idealnie białe firanki i obrusy na święta - sprawdź, co trzeba zrobić

Sposób na idealnie białe firanki i obrusy na święta - sprawdź, co trzeba zrobić

"Hotel Paradise 8". Ola i Ada rozdają karty. Ich decyzja może mieć wpływ na Rajskie Rozdanie

"Hotel Paradise 8". Ola i Ada rozdają karty. Ich decyzja może mieć wpływ na Rajskie Rozdanie

Zatrzymaj pierwsze zmarszczki. Sprawdź, jak zapobiec starzeniu się skóry
Materiał promocyjny

Zatrzymaj pierwsze zmarszczki. Sprawdź, jak zapobiec starzeniu się skóry

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

Wiosna na wielkanocnym stole. Stwórz własne dekoracje

Wiosna na wielkanocnym stole. Stwórz własne dekoracje

Brak apetytu u osób starszych. Co robić, kiedy seniorzy przestają jeść?
Materiał promocyjny

Brak apetytu u osób starszych. Co robić, kiedy seniorzy przestają jeść?

Co i za ile kupimy do koszyka wielkanocnego?

Co i za ile kupimy do koszyka wielkanocnego?

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

To najczęstszy błąd w podawaniu żurku

To najczęstszy błąd w podawaniu żurku

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Mateusz Hładki poprowadzi nowy program

Mateusz Hładki poprowadzi nowy program

Sprawdzony trik z TikToka. Jak sprytnie pokroić mango?

Sprawdzony trik z TikToka. Jak sprytnie pokroić mango?

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Ile cukru jest w przekąskach dla dzieci? "Owoce się je, a nie pije"

Ile cukru jest w przekąskach dla dzieci? "Owoce się je, a nie pije"

Paulina Holtz oddała kuchnię. Ogłoszenie zamieściła na popularnej grupie

Paulina Holtz oddała kuchnię. Ogłoszenie zamieściła na popularnej grupie

Wielka przeprowadzka rodziny Clarke. "Najbardziej obawiamy się o Czarusia"

Wielka przeprowadzka rodziny Clarke. "Najbardziej obawiamy się o Czarusia"

Sanah szczerze o swoich lękach. Czego się obawia?

Sanah szczerze o swoich lękach. Czego się obawia?

9 tradycyjnych potraw na Wielkanoc - najlepsze przepisy

9 tradycyjnych potraw na Wielkanoc - najlepsze przepisy

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Ola Żuraw-Świątek po 10 latach pogodziła się z mamą

Ola Żuraw-Świątek po 10 latach pogodziła się z mamą

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

Jak rozmawiać z dziećmi o ukrzyżowaniu Jezusa? "Mają prawo wiedzieć, że umieramy"

Jak rozmawiać z dziećmi o ukrzyżowaniu Jezusa? "Mają prawo wiedzieć, że umieramy"

Grupowa randka w "Hotelu Paradise 8". Ktoś złoży uczestnikom niezapowiedzianą wizytę

Grupowa randka w "Hotelu Paradise 8". Ktoś złoży uczestnikom niezapowiedzianą wizytę

Beata Ścibakówna skrytykowała zachowanie młodych aktorów

Beata Ścibakówna skrytykowała zachowanie młodych aktorów

Nauczycielka, która nie stawia stopni. "Obawiałam się bardziej reakcji rodziców niż uczniów"

Nauczycielka, która nie stawia stopni. "Obawiałam się bardziej reakcji rodziców niż uczniów"